Trọng tâm không chỉ nhằm xử lý những vướng mắc sau hơn 2 năm thi hành luật, mà hướng tới thay đổi phương thức quản trị đất đai, khơi thông nguồn lực và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Định hướng được Chính phủ trình Quốc hội ngày 19/8/2026 mới dừng ở bước xây dựng chính sách cho dự án Luật Đất đai (sửa đổi), chưa phải nội dung luật đã được thông qua. Quốc hội dự kiến xem xét, thông qua dự án Luật tại Kỳ họp thứ hai vào tháng 10/2026.

7 nhóm chính sách lớn: Gỡ điểm nghẽn từ quy hoạch đến giá đất

Một trong những trọng tâm đầu tiên là đổi mới quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng đồng bộ với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tăng tính linh hoạt và khả năng điều chỉnh theo thực tế. Cách tiếp cận này nhằm hạn chế quy hoạch chồng chéo, thiếu khả thi, đồng thời tạo điều kiện đưa đất đai vào sử dụng hiệu quả hơn.

Cùng với đó, cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất được định hướng hoàn thiện theo hướng công khai, minh bạch, đơn giản thủ tục và làm rõ từng trường hợp. Việc này được kỳ vọng rút ngắn thời gian tiếp cận đất đai, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp triển khai dự án.

Đáng chú ý, chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được thay đổi về cách tiếp cận. Thay vì tập trung vào bồi thường tài sản bị thu hồi, định hướng mới đặt trọng tâm vào “tái thiết cuộc sống cho người dân”, bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư.

Một trụ cột quan trọng khác là đổi mới cơ chế tài chính đất đai và giá đất. Chính phủ định hướng chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển đất đai, trong đó giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên mục đích, thời hạn sử dụng đất, thông tin đầu vào và các quy định pháp luật liên quan.

Đặc biệt, dữ liệu đất đai được định hướng kết nối, chia sẻ với dữ liệu của các ngành, lĩnh vực. Đây được xem là nền tảng để nâng cao chất lượng xác định giá đất, hạn chế thao túng giá, hình thành giá ảo và tăng khả năng điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất.

Các quy định về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất và chế độ sử dụng từng loại đất cũng tiếp tục được rà soát. Trong đó, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xử lý các tồn tại lịch sử được nghiên cứu theo hướng thực tế, khả thi, hợp lý, nhân văn nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ.

Song song với cải cách chính sách, Chính phủ đặt yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, cắt giảm thủ tục hành chính và phân cấp, phân quyền thực chất. Việc sửa luật phải phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp, theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Phân quyền đi cùng kiểm soát quyền lực. Chính phủ định hướng tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai. Như vậy, quyền hạn được giao mạnh hơn cho địa phương đồng thời phải đi kèm trách nhiệm và cơ chế kiểm soát rõ ràng.

3 chuyển dịch lớn: Giá đất theo dữ liệu, tái thiết cuộc sống, phân quyền mạnh

Nhìn tổng thể, định hướng sửa Luật Đất đai lần này của Chính phủ thể hiện một số chuyển dịch đáng chú ý. Trong đó, tư duy của Chính phủ xác định các bộ, ngành, địa phương phải chuyển từ quản lý đất đai sang quản trị phát triển đất đai; từ tư duy bồi thường khi thu hồi sang tái thiết cuộc sống người dân; từ quản lý giá đất nặng về thủ tục sang xác định giá đất dựa trên dữ liệu và phương pháp khoa học.

Cùng với đó là chuyển từ cơ chế thủ tục, thẩm quyền tập trung sang cắt giảm thủ tục, phân cấp mạnh cho địa phương và từ quản lý dữ liệu phân tán sang kết nối, liên thông dữ liệu đất đai.

Những thay đổi này cho thấy Chính phủ không chỉ hướng tới việc sửa các quy định đang gây vướng mắc trong Luật Đất đai 2024, mà muốn thay đổi cách nhìn về đất đai: từ một nguồn lực dễ bị “mắc kẹt” trong thủ tục thành nguồn lực phục vụ phát triển.

Tinh thần này phù hợp định hướng tại Nghị quyết 21-NQ/TW, trong đó xác định đất đai là nguồn lực quan trọng cho phát triển và yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản lý phát triển.

Nếu được thể chế hóa, ba vấn đề có tác động lớn nhất sẽ nằm ở giá đất dựa trên dữ liệu, chính sách tái thiết cuộc sống khi thu hồi đất và phân quyền mạnh hơn cho địa phương. Đây cũng là ba điểm có khả năng tạo ra tác động trực tiếp tới người dân, doanh nghiệp và thị trường bất động sản.

Theo danviet.vn

https://danviet.vn/sua-luat-dat-dai-go-diem-nghen-tu-quy-hoach-den-gia-dat-d1455703.html