Chương trình máy bay không người lái dưới nước của Nga, được biết đến với tên gọi Poseidon, một lần nữa trở thành chủ đề thảo luận sôi nổi trên phạm vi quốc tế sau khi có báo cáo cho rằng hệ thống này sắp được triển khai hoạt động. Các nhà phân tích phương Tây ngày càng mô tả dự án này là một trong những loại vũ khí chiến lược phi truyền thống nhất được phát triển trong những thập kỷ gần đây.

Ngư lôi Poseidon. Ảnh Pravda
Tàu ngầm Khabarovsk của Nga và hệ thống Poseidon
Dự kiến tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân Khabarovsk, được phát triển đặc biệt để triển khai các phương tiện dưới nước không người lái, sẽ là phương tiện chính mang hệ thống này. Theo các đánh giá công khai, tàu ngầm này có thể mang theo tối đa sáu máy bay không người lái Poseidon.
Hệ thống này khác biệt đáng kể so với ngư lôi truyền thống. Các nhà phân tích mô tả nó như một phương tiện tự hành dưới nước tầm xa được trang bị hệ thống đẩy hạt nhân nhỏ gọn, về mặt lý thuyết cho phép nó di chuyển những quãng đường khổng lồ mà không gặp phải những hạn chế của các loại vũ khí hải quân thông thường.
"Poseidon đại diện cho một loại vũ khí răn đe chiến lược mới được thiết kế để vượt qua các hệ thống phòng thủ tên lửa truyền thống".
Các nhà quan sát quân sự lưu ý rằng ý tưởng này không chỉ tập trung vào tốc độ và tầm hoạt động, mà còn cả khả năng sống sót. Các báo cáo cho thấy máy bay không người lái này có thể hoạt động ở độ sâu hơn 1 km, vượt xa tầm với của nhiều hệ thống chống tàu ngầm hiện nay.
Vì sao các nhà phân tích phương Tây lo ngại?
Các cuộc thảo luận xung quanh dự án trở nên gay gắt hơn sau khi một số ấn phẩm quốc phòng cho rằng cơ sở hạ tầng chống tàu ngầm hiện có của NATO không được thiết kế để đánh chặn các phương tiện tự hành dưới biển sâu di chuyển với tốc độ cao.
Một số nhà phân tích tin rằng điều này tạo ra một thách thức chiến lược đáng kể đối với Mỹ và các đồng minh, đặc biệt là vì nhiều hệ thống chống tàu ngầm thời Chiến tranh Lạnh được phát triển chủ yếu để chống lại tàu ngầm thông thường chứ không phải các nền tảng robot dưới nước.
Đồng thời, nhiều chuyên gia phương Tây cảnh báo rằng nhiều chi tiết liên quan đến hệ thống này vẫn được giữ bí mật hoặc chưa được xác minh. Các cuộc thảo luận công khai thường dựa trên những thông tin tiết lộ không đầy đủ, hình ảnh vệ tinh và những suy đoán từ lĩnh vực quốc phòng.
Răn đe chiến lược và học thuyết hạt nhân
Dự án Poseidon thường được thảo luận cùng với các hệ thống chiến lược khác như Sarmat và Burevestnik. Nhìn chung, các quan chức và nhà bình luận Nga mô tả những chương trình này như một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm đảm bảo khả năng răn đe hạt nhân trong mọi hoàn cảnh.
Một số nhà phân tích suy đoán rằng máy bay không người lái dưới nước cuối cùng có thể được tích hợp vào cấu trúc chỉ huy chiến lược rộng lớn hơn của Nga, bao gồm cả các hệ thống trả đũa tự động liên quan đến học thuyết duy trì sự liên tục thời Chiến tranh Lạnh.
"Mục đích cốt lõi của các hệ thống như vậy là răn đe chứ không phải sử dụng trên chiến trường. Giá trị của chúng nằm ở việc khiến một cuộc tấn công trực diện quy mô lớn trở nên cực kỳ nguy hiểm."
Những người ủng hộ chương trình này lập luận rằng sự xuất hiện của các mạng lưới phòng thủ tên lửa tiên tiến đã đẩy Nga hướng tới các giải pháp bất đối xứng có khả năng vượt qua các phương pháp đánh chặn truyền thống.
Thảo luận về tính khả thi và rủi ro
Bất chấp những lời lẽ cảnh báo thường xuyên xoay quanh dự án này, các chuyên gia quốc phòng vẫn chia rẽ về vai trò thực tiễn mà Poseidon sẽ đóng trong một kịch bản xung đột thực sự. Các nhà phê bình đặt câu hỏi về sự phức tạp trong vận hành, chi phí và những thách thức về chỉ huy và kiểm soát liên quan đến các hệ thống hạt nhân tự động.
Những người khác cảnh báo rằng sự tồn tại của những vũ khí như vậy có thể đẩy nhanh một giai đoạn cạnh tranh chiến lược mới giữa các cường quốc, đặc biệt là ở các khu vực hàng hải và Bắc Cực.
Sự quan tâm mới dành cho chương trình Poseidon phản ánh một sự chuyển đổi rộng lớn hơn trong kế hoạch quân sự toàn cầu, nơi các hệ thống tự hành dưới nước, chiến tranh mạng, vũ khí siêu thanh và trí tuệ nhân tạo ngày càng định hình tương lai của sự răn đe.
Theo danviet.vn