"Bộ não chiến tranh Ukraine" ẩn sâu dưới lòng đất

Giữa những khối chung cư xám xịt thời Liên Xô và dòng người tị nạn chen chúc trên các con phố đầy khói bụi, chiến tranh hiện diện ở khắp nơi. Chỉ cách rìa phía nam thành phố khoảng 20 km là quân Nga cùng các UAV trinh sát thường xuyên xuất hiện trên bầu trời.

Trong chuyến tiếp cận hiếm hoi tới sở chỉ huy bí mật của Cơ quan Tình báo quân đội Ukraine HUR, phóng viên Telegraph đã được chứng kiến hệ thống công nghệ chiến trường được mô tả là “bộ não chiến tranh Ukraine" đang giúp Kiev thay đổi cục diện đối đầu với Nga.

Để tới được địa điểm này, đoàn phóng viên Telegraph phải đi qua con đập thủy điện khổng lồ trên sông Dnipro – một mục tiêu chiến lược mà Ukraine luôn lo sợ có thể bị tấn công như thảm họa vỡ đập Nova Kakhovka năm 2023.

Bên trong căn cứ ngầm, bầu không khí căng thẳng hiện rõ. Những chiếc radio rè rè liên tục, ánh sáng xanh lạnh từ hàng chục màn hình máy tính phủ kín phòng tác chiến. Các giường dã chiến đặt chen chúc cho thấy đây là trung tâm hoạt động 24/24 giờ.

Một chỉ huy Ukraine có biệt danh “Taggart” cho biết, đơn vị của ông đang đối đầu trực tiếp với lính dù Nga VDV – lực lượng được xem là tinh nhuệ bậc nhất của Moscow. Nhưng vị chỉ huy Ukraine nói với Telegraph rằng, “những binh sĩ giỏi nhất của Nga giờ đã bị tiêu diệt gần hết”.

Ukraine hiện nghe lén được nhiều liên lạc vô tuyến của Nga vì phần lớn chưa mã hóa. Ông Taggart mô tả các đợt tấn công của Nga giờ chủ yếu dựa vào bộ binh luồn lách theo rừng cây, lòng sông và các khu dân cư để tránh UAV Ukraine.

"Bộ não chiến tranh Ukraine" biến chiến trường thành "địa ngục"

Chiến trường hiện nay gần như bị drone thống trị hoàn toàn. Từ tuyến đầu đến sâu phía sau chiến tuyến Nga là “vùng chết” kéo dài tới 30 km, nơi bất cứ phương tiện nào xuất hiện đều có nguy cơ bị phá hủy.

“Xe cộ gần như không còn tác dụng. Nếu thứ gì nằm yên ở tiền tuyến, nó sẽ bị phá hủy 100%”, ông Taggart khẳng định.

Một trong những thay đổi lớn nhất là sự xuất hiện của UAV điều khiển bằng cáp quang - loại drone có dây kết nối vật lý trực tiếp với người điều khiển nên gần như không thể bị gây nhiễu điện tử.

“Khi chúng xuất hiện, chiến trường biến thành địa ngục”, ông kể.

Bước ngoặt lớn với Ukraine đến vào tháng 2 năm nay khi tỷ phú Mỹ Elon Musk chặn quyền truy cập Starlink của quân đội Nga. Theo ông Taggart, động thái đó khiến hoạt động di chuyển của Nga “gần như tê liệt”.

Nga bị chặn khỏi Starlink như thế nào? Máy bay không người lái tầm trung của Nga chuyên tấn công hậu cần Ukraine bị mất kết nối -  Liên lạc truyền về Nga bị gián đoạn -  Các phương tiện mặt đất không người lái dùng để tiếp tế cho tiền tuyến cũng bị ngắt kết nối. Ảnh Telegraph.

Tuy nhiên, trung tâm của toàn bộ "Bộ não chiến tranh Ukraine" không chỉ là drone, mà là nền tảng quản lý tác chiến mang tên Delta.

Một chỉ huy khác có biệt danh “Kuzhma” giới thiệu cho phóng viên bức tường điện tử khổng lồ hiển thị hàng chục màn hình: video drone trinh sát, bản đồ chiến trường, vị trí quân Nga – Ukraine và cả tọa độ các binh sĩ Nga vừa bị tiêu diệt. Đó chính là Delta – nền tảng quản lý tác chiến được ví như “bộ não chiến tranh” đang giúp Ukraine lật ngược thế trận.

Infographic về Bộ não chiến tranh Ukraine được minh họa bởi AI.

Chỉ cần rê chuột vào biểu tượng trên bản đồ, hệ thống lập tức mở video ghi lại khoảnh khắc UAV Ukraine đánh trúng mục tiêu. Chính điều này khiến các thống kê chiến trường của Kiev được phương Tây đánh giá có độ chính xác rất cao.

Nhìn chung, Delta có khả năng tổng hợp dữ liệu từ drone, radar, vệ tinh và các đơn vị mặt đất theo thời gian thực, sau đó tự động chuyển tọa độ mục tiêu cho loại vũ khí phù hợp nhất.

Hệ thống này cho phép quân đội Ukraine có “góc nhìn của Chúa” trên chiến trường. Mọi mục tiêu có thể bị phát hiện, theo dõi và tấn công gần như ngay lập tức. Nó tạo cho quân đội Ukraine “góc nhìn của Chúa” trên chiến trường.

Delta cũng có hệ thống nhắn tin bảo mật riêng, giúp Ukraine không cần sử dụng các mật mã đơn giản như phía Nga.

Theo Kuzhma, đây là lý do quân Nga luôn tìm cách lấy mã truy cập Delta từ tù binh Ukraine. Vì thế, mật khẩu hệ thống được thay đổi liên tục vài giờ một lần.

“Đây giống như phim Matrix, chỉ khác là bàn phím dính đầy bụi chiến tranh”, phóng viên Telegraph mô tả.

Theo Telegraph có những dấu hiệu cho thấy Ukraine đang dần xoay chuyển cục diện chiến tranh trong năm nay. Nếu Kiev có đủ nguồn lực để “nuôi” Delta, Nga sẽ gặp rắc rối rất lớn.

Trên bản đồ là địa điểm diễn ra những đòn tấn công đáng chú ý nhất của Ukraine trong năm 2026. Ảnh Telegraph.

Theo các chỉ huy Ukraine, điểm yếu lớn nhất hiện nay của Kiev không nằm ở công nghệ mà ở thiếu nhân lực và đạn dược để tận dụng toàn bộ năng lực của Delta.

Phóng viên Telegraph cũng gặp Dimko Zhluktenko – cựu kỹ sư công nghệ thông tin, hiện là phi công drone của lực lượng UAV Ukraine. Anh thừa nhận mình đã dần mất cảm xúc trước việc giết chóc.

“Ban đầu là ‘giết’. Nhưng rồi chúng tôi gọi nó là ‘xóa sổ’ để giữ đầu óc tỉnh táo”, anh nói.

Theo Dimko, các sĩ quan điều phối drone ngồi trước màn hình mỗi ngày chỉ có một nhiệm vụ: phát hiện và “xóa sổ” binh sĩ Nga đang di chuyển trong các dải rừng hay chiến hào.

Dù vậy, anh cho biết điều khiến mình tự hào nhất là biết rằng quân Nga đang xem các phi công drone Ukraine là “mục tiêu cực kỳ giá trị”.

“Điều đó có nghĩa là chúng tôi đang khiến họ đau đớn thực sự”, anh nói.

Các kỹ sư UAV Ukraine tiết lộ phần lớn drone hiện nay đều được tùy biến liên tục ngay tại chiến trường. Những UAV cảm tử cáp quang giá khoảng 2.000 USD đang trở thành “viên đạn mới” của chiến tranh hiện đại.

Và theo họ, trí tuệ nhân tạo đã xuất hiện trên chiến trường.

“AI và drone vũ trang đang phát triển cùng nhau”, một kỹ sư HUR nói, cho biết các hệ thống nhận diện mục tiêu bằng AI hiện đã được tích hợp để phân biệt xe tăng, xe dân sự hay công trình trên chiến trường.

Dù vậy, Ukraine vẫn đánh giá Nga là đối thủ cực kỳ nguy hiểm.

“Chúng tôi không được phép đánh giá thấp họ”, kỹ sư này nhấn mạnh.

Theo danviet.vn

https://danviet.vn/dot-nhap-bo-nao-chien-tranh-ukraine-dang-lat-nguoc-the-tran-khien-nga-chao-dao-d1427208.html