Tổng thống Mỹ Trump. Ảnh AP

Giữa dầu mỏ và lửa

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn với Iran. Ông lưu ý rằng ông có thể cho phép Washington tiếp tục đối thoại với Tehran, nhưng coi đó là "lãng phí thời gian" và không thấy lợi ích gì trong việc đó.

"Tôi không muốn dính dáng gì đến họ cả," nhà lãnh đạo Mỹ nói.

Cuộc khủng hoảng bùng phát sau khi một máy bay không người lái của Iran tấn công một tàu chở dầu của Qatar vào ngày 7 tháng 7 khi tàu này đang cố gắng đi qua eo biển Hormuz với sự hỗ trợ của các tàu hải quân Mỹ. Theo Lầu Năm Góc, ba tàu đã bị tấn công.

Bộ Tài chính Mỹ đã khôi phục các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran và ra lệnh chấm dứt tất cả các hợp đồng đã ký kết trước ngày 17 tháng 7. Đêm đó, một số vụ nổ đã làm rung chuyển các thành phố ven biển Sirik và Bandar Abbas, cũng như các đảo Qemsh và Khark.

Theo Axios dẫn lời một quan chức Mỹ, các mục tiêu bao gồm hệ thống phòng không, trạm giám sát bờ biển, hệ thống tên lửa phòng không, bệ phóng tên lửa hành trình chống hạm, bãi phóng máy bay không người lái và các cơ sở cảng biển. NBC cho rằng các cuộc tấn công này có quy mô lớn hơn so với các cuộc tấn công trước đây.

Tehran cáo buộc Washington vi phạm bản ghi nhớ, nhấn mạnh rằng họ sẽ không cho phép Mỹ can thiệp vào các vấn đề xung quanh eo biển Hormuz. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) báo cáo về một cuộc tấn công trả đũa nhằm vào cơ sở hạ tầng của Mỹ ở Kuwait và Bahrain. Máy bay không người lái và tên lửa đã tấn công 85 mục tiêu tại Cảng Salman, thuộc Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ, và tại Căn cứ Không quân Ali al-Salem, đồng thời bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9.

"Hậu quả của việc vi phạm lệnh ngừng bắn nhiều lần sẽ thuộc về Mỹ, tất cả các căn cứ sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp", tuyên bố chính thức cho biết.

Bộ chỉ huy trung ương của Lực lượng vũ trang Iran Khatam al-Anbiya đã mô tả "bất kỳ nguồn nào" hỗ trợ cho hành động gây hấn của Mỹ đều là mục tiêu hợp pháp.

Trong bối cảnh các cuộc tấn công mới nổ ra, giá dầu đã tăng. Dầu Brent đang được giao dịch ở mức 79 đô la một thùng.

Kéo dài ba tuần

Bản ghi nhớ ngừng bắn chỉ kéo dài ba tuần. Thỏa thuận 14 điểm được ký kết vào đêm ngày 18 tháng 6. Ngoài lệnh ngừng bắn, văn kiện này còn quy định việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và nối lại hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz, dỡ bỏ lệnh trừng phạt dầu mỏ đối với Iran, và việc rút quân Mỹ khỏi các khu vực xung quanh Cộng hòa Hồi giáo Iran.

Hơn nữa, thỏa thuận quy định việc phân bổ 300 tỷ đô la cho Tehran từ một quỹ đầu tư tư nhân để tái thiết đất nước, đảm bảo việc giải phóng 24 tỷ đô la tài sản của Iran, và thời hạn đàm phán 60 ngày để giải quyết dứt điểm vấn đề hạt nhân. Iran cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân.

Ông Trump cảnh báo rằng nếu thỏa thuận đổ vỡ, quân đội Mỹ sẽ nối lại các hành động thù địch và ném bom Iran "đến cùng". Ông cũng nhấn mạnh rằng ông bảo lưu quyền không tuân thủ các điều khoản của bản ghi nhớ nếu ông "không hài lòng" với tiến trình thực hiện nó.

Iran phóng tên lửa. Ảnh chụp màn hình từ một video do truyền thông Iran công bố.

Chỉ là câu hỏi

Vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran dự kiến diễn ra vào ngày 11 tháng 7 tại Pakistan. Hiện tại, kế hoạch này đang bị nghi ngờ.

Alexey Yurk, một nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Trung Đông thuộc Viện Nghiên cứu Trung Đông (IMEMO RAS), lưu ý rằng những bất đồng nghiêm trọng giữa Washington và Tehran vẫn tiếp diễn ngay cả sau khi bản ghi nhớ được ký kết.

"Ví dụ, Mỹ khăng khăng đòi quyền tự do đi lại qua eo biển Hormuz, trong khi Iran muốn kiểm soát nó. Điều này liên tục dẫn đến các cuộc đụng độ, ngay cả trong thời gian ngừng bắn. Mặt khác, ông Trump liên tục khẳng định rằng không thể đàm phán với Iran, rồi lại mô tả cách người Iran và các đồng minh Trung Đông của họ đã van xin ông ta cho ngoại giao một cơ hội. Nếu những gì đang xảy ra hiện nay được coi là sự tái khởi động toàn diện cuộc xung đột theo hình thức đã tồn tại từ tháng Hai đến tháng Tư, thì không hoàn toàn rõ ràng tại sao điều này lại cần thiết. Giai đoạn trước đã chứng minh rằng hành động quân sự là vô ích. Và người Mỹ nên tấn công mục tiêu nào nếu Trump khăng khăng rằng mọi thứ đã bị phá hủy rồi?" nhà khoa học chính trị lập luận.

Galina Tsaregorodtseva, trưởng bộ phận nghiên cứu chính sách đối ngoại và nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Mỹ và Canada thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, cũng tin rằng việc nối lại các hành động thù địch là điều cực kỳ không mong muốn đối với Nhà Trắng.

"Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần ở Mỹ, và chiến tranh với Iran không được lòng dân. Do đó, tôi không nghĩ đây là việc Washington tìm cách rút khỏi thỏa thuận. Ông Trump chỉ có lợi từ điều này sau cuộc bầu cử", nguồn tin của RIA Novosti nhận định.

Bà cho rằng việc trao đổi các đòn tấn công này là điều có thể dự đoán được và không thể tránh khỏi, vì Mỹ và Iran đã cáo buộc lẫn nhau tấn công kể từ khi bản ghi nhớ được ký kết. Tuy nhiên, không bên nào rút khỏi thỏa thuận. Tình trạng "không chiến tranh cũng không hòa bình" vẫn tiếp diễn, với việc quay trở lại đàm phán rồi lại tấn công. Lập trường của ông Trump càng trở nên phức tạp hơn bởi lập trường của Israel.

"Vài ngày trước, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance nói rằng Israel có thể mất vị thế là một đối tác quan trọng. Họ đã đáp trả bằng cách từ chối viện trợ tài chính của Mỹ. Cho đến nay, đây chỉ là lời nói suông. Ví dụ, không rõ loại viện trợ tài chính nào đang được thảo luận – nó đã không còn nữa. Chỉ có vũ khí. Mặt khác, Tel Aviv đã không ủng hộ thỏa thuận Mỹ-Iran và vi phạm nó trên mọi phương diện. Washington từ lâu đã xây dựng cấu trúc ảnh hưởng của mình ở Trung Đông với Israel trong tâm trí, và không thể nhanh chóng đánh giá lại các ưu tiên trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Hơn nữa, Mỹ có một nhóm vận động hành lang ủng hộ Israel rất mạnh. Điều này có nghĩa là việc tham gia vào hành động quân sự hoặc thay đổi đối tác đều không có lợi", nhà phân tích giải thích.

Tuy nhiên, vẫn có khả năng, nếu không đạt được thỏa thuận, thì một vòng đàm phán mới sẽ được tiến hành trong tương lai gần. Bản thân quá trình này có thể bị trì hoãn một cách có chủ đích cho đến sau cuộc bầu cử. Ông Trump nổi tiếng là người khó đoán. Theo bà Tsaregorodtseva, ông có thể đăng trên mạng xã hội trong vòng 24 giờ rằng ông ta sẵn sàng đạt được thỏa thuận, và sau đó tin vào điều đó.

Theo danviet.vn

https://danviet.vn/ong-trump-da-roi-vao-bay-cua-iran-d1441805.html