Một loạt sự kiện sẽ diễn ra vào thứ Sáu tại Mỹ để kỷ niệm 25 năm vụ tấn công 11/9.
Vào thứ Ba, ngày 11 tháng 9 năm 2001, những kẻ không tặc đã chiếm giữ các máy bay chở khách của Mỹ và đâm vào hai tòa nhà chọc trời ở New York, khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Sự kiện này đã gây ra những hậu quả sâu sắc trên toàn cầu.
Những tòa nhà nào đã bị nhắm đến?
Bốn máy bay bay trên miền đông nước Mỹ đã bị các nhóm không tặc nhỏ bắt giữ đồng thời. Sau đó, chúng được sử dụng như những tên lửa dẫn đường khổng lồ để đâm vào các tòa nhà biểu tượng ở New York và Washington.
Hai chiếc máy bay đã đâm vào Tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York, với đợt tấn công thứ hai xảy ra 17 phút sau đợt đầu tiên.
Các tòa nhà bị đốt cháy, giam giữ người dân ở các tầng trên và bao phủ thành phố trong khói. Chỉ trong chưa đầy hai giờ, cả hai tòa tháp cao 110 tầng đều sụp đổ trong những đám bụi khổng lồ.
Một chiếc máy bay thứ ba đã phá hủy mặt phía tây của Lầu Năm Góc - trụ sở khổng lồ của quân đội Mỹ ngay bên ngoài thủ đô Washington DC.
Chiếc máy bay thứ tư đã rơi trên một cánh đồng ở Pennsylvania sau khi hành khách chống trả. Người ta cho rằng những kẻ không tặc có ý định tấn công Tòa nhà Quốc hội Washington.
Có bao nhiêu người đã chết trong các vụ tấn công ngày 11/9?
Tổng cộng, 2.977 người (không tính 19 tên không tặc) đã thiệt mạng, phần lớn ở New York: Tất cả 246 hành khách và phi hành đoàn trên bốn máy bay đều thiệt mạng. Tại Tháp Đôi, 2.606 người đã thiệt mạng - vào thời điểm đó hoặc sau đó do chấn thương trong cuộc tấn công. Tại Lầu Năm Góc, 125 người đã thiệt mạng. Nạn nhân trẻ nhất là Christine Lee Hanson, hai tuổi, và người lớn tuổi nhất là Robert Norton, 82 tuổi, cả hai đều là hành khách trên máy bay.
Khi chiếc máy bay đầu tiên va chạm, ước tính có khoảng 17.400 người đang ở trong hai tòa tháp. Không ai sống sót trên vùng va chạm ở Tháp Bắc, nhưng 18 người đã thoát khỏi các tầng phía trên vùng va chạm ở Tháp Nam.
Công dân của 77 quốc gia khác nhau nằm trong số các nạn nhân. Thành phố New York đã mất 441 nhân viên cứu hộ đầu tiên.
Hàng nghìn người bị thương, hoặc sau đó mắc bệnh liên quan đến các vụ tấn công, bao gồm cả lính cứu hỏa từng làm việc trong các đống đổ nát độc hại.
Các vấn đề sức khỏe liên quan đến bụi và khói từ sự sụp đổ của các tòa tháp kể từ đó đã cướp đi sinh mạng gấp hơn gấp ba lần số người thiệt mạng trong các vụ tấn công.
Ai là những kẻ tấn công ngày 11/9?
Một mạng lưới cực đoan Hồi giáo có tên al-Qaeda đã lên kế hoạch cho các vụ tấn công từ Afghanistan. Dưới sự lãnh đạo của Osama Bin Laden, al-Qaeda đổ lỗi cho Mỹ và các đồng minh về các xung đột trong thế giới Hồi giáo. Khalid Sheikh Mohammad của nhóm được cho là đã lên kế hoạch và giúp tuyển mộ các phi công, một số trong đó đã được huấn luyện tại Mỹ.
19 người thực hiện các vụ không tặc, làm việc thành 3 nhóm, mỗi nhóm 5 người và một nhóm 4 người (trên chiếc máy bay rơi ở Pennsylvania).
15 trong số những kẻ không tặc là người Saudi như Bin Laden. Hai người đến từ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, một người đến từ Ai Cập và một người đến từ Lebanon.
Mỹ đã phản ứng thế nào trước sự kiện 11/9?
Chưa đầy một tháng sau các vụ tấn công, Tổng thống Mỹ khi đó là George W Bush đã dẫn đầu cuộc xâm lược Afghanistan - được liên minh quốc tế hỗ trợ - để tiêu diệt al-Qaeda và truy lùng Bin Laden.
Tuy nhiên, phải đến năm 2011, quân đội Mỹ mới phát hiện và tiêu diệt Bin Laden ở Pakistan láng giềng. Khalid Sheikh Mohammad đã bị bắt 8 năm trước đó tại Pakistan vào năm 2003.
Al-Qaeda vẫn còn tồn tại. Đảng mạnh nhất ở châu Phi hạ Sahara, nhưng ngay cả hiện nay vẫn có thành viên bên trong Afghanistan.
Quân đội Mỹ rút khỏi Afghanistan vào năm 2022 sau gần 20 năm, làm dấy lên nỗi lo của nhiều người rằng mạng lưới Hồi giáo cực đoan này có thể trở lại.
Khalid Sheikh Mohammed là ai và chuyện gì đã xảy ra với ông ấy?
Sinh ra tại Kuwait, Khalid Sheikh Mohammed học kỹ thuật tại Mỹ trước khi tham chiến ở Afghanistan vào những năm 1980.
Hắn ta đã bị FBI truy nã trước ngày 11/9 vì liên quan đến các vụ đánh bom khác và các vụ tấn công bị ngăn chặn.
Sau khi bị bắt năm 2003, Mohammed đã trải qua 3 năm tại các nhà tù bí mật của CIA, nơi ông phải đối mặt với các kỹ thuật thẩm vấn "tàn bạo", theo kết quả của Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ.
Cuối cùng, hắn ta được gửi đến căn cứ Hải quân Mỹ tại Vịnh Guantanamo ở Cuba.
Một tòa án quân sự tại căn cứ đã xem xét liệu Mohammed có thể bị xét xử về vai trò trong vụ 11/9 suốt hơn một thập kỷ qua, do lo ngại rằng cách đối xử với ông trong thời gian bị giam giữ tại Mỹ có thể làm suy yếu bằng chứng chống lại ông.
Vào tháng 1 năm 2025, hắn cùng hai bị cáo khác - Walid Muhammad Salih Mubarak Bin Attash và Mustafa Ahmed Adam al-Hawsawi - được dự kiến sẽ nhận tội về vai trò của họ trong các vụ tấn công.
Đổi lại, họ sẽ tránh án tử hình, thay vào đó phải chịu án tù chung thân không được ân xá. Tuy nhiên, thỏa thuận nhận tội đã bị hủy bỏ vào tháng 7 năm 2025 sau khi chính phủ Mỹ phản đối.
Phiên tòa xét xử Mohammed và ba đồng phạm dự kiến diễn ra vào tháng 6 năm 2028. Tại tòa cùng 'kẻ chủ mưu 9/11', hai thập kỷ sau khi bị bắt.
Di sản của sự kiện 11/9 là gì?
An toàn bay được siết chặt trên toàn thế giới trong những năm sau vụ tấn công 11/9.
Tại Mỹ, Bộ An ninh Nội địa được thành lập để ngăn chặn các vụ tấn công khủng bố tiếp theo, Bush nói. Cơ quan Quản lý An ninh Giao thông cũng được thành lập nhằm tăng cường an ninh tại các sân bay và trên máy bay.
Phải mất hơn tám tháng để dọn dẹp "Ground Zero" - nơi có các tòa tháp đôi bị sụp đổ.
Hiện nay, một đài tưởng niệm và bảo tàng đã đứng trên khu đất này, và các tòa nhà đã được xây dựng trở lại, với thiết kế khác.
Với chiều cao 541m, trung tâm hoàn chỉnh - Trung tâm Thương mại Thế giới Một, hay còn gọi là "Tháp Tự Do" - còn cao hơn cả Tháp Bắc nguyên bản mà nó thay thế, vốn cao 417m.
Việc tái thiết tại Lầu Năm Góc chỉ mất chưa đầy một năm, với nhân viên trở lại văn phòng vào tháng 8 năm 2002.
Theo danviet.vn