Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, thế giới đang bước vào giai đoạn cạnh tranh chiến lược mới, trong đó công nghệ trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, vị thế và mức độ tự chủ của mỗi quốc gia. Những đột phá về trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn, năng lượng mới hay sản xuất thông minh đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc kinh tế toàn cầu và chuỗi cung ứng quốc tế.

“Trong bối cảnh đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là lĩnh vực hỗ trợ phát triển mà đã trở thành nền tảng của tăng trưởng nhanh và bền vững”, Bộ trưởng Quân nói.

Bộ trưởng Bộ KH&CN cho rằng, để vượt qua bẫy thu nhập trung bình và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, Việt Nam không có con đường nào khác ngoài phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết 57.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải khơi thông mạnh mẽ các nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, điều quan trọng nhất hiện nay là phải khơi thông các nguồn lực trong toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Những nguồn lực đó bao gồm đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia; năng lực đầu tư của doanh nghiệp; tiềm lực nghiên cứu, đào tạo của các viện nghiên cứu và trường đại học; sức sáng tạo của thế hệ trẻ; cùng với nguồn lực về thể chế, dữ liệu, hạ tầng và hợp tác quốc tế.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, Bộ trưởng Quân nhận định không có quốc gia đổi mới sáng tạo mạnh nào mà không xây dựng được môi trường cởi mở và khuyến khích sáng tạo. Nếu nhà khoa học không được trao quyền, doanh nghiệp không đầu tư cho nghiên cứu phát triển hay các trường đại học không gắn với thực tiễn thì rất khó tạo ra đột phá công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Từ thực tế đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát; thúc đẩy cơ chế tự chủ cho các tổ chức khoa học và công nghệ; đổi mới cơ chế tài chính; phát triển thị trường khoa học công nghệ và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Việt Nam hướng tới tự chủ công nghệ bằng các “bài toán lớn quốc gia”

Một trong những định hướng lớn được Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh là tái cấu trúc hệ thống chương trình khoa học và công nghệ quốc gia. Theo đó, 42 chương trình hiện nay dự kiến được tổ chức lại thành 6 nhóm lớn gồm: nghiên cứu cơ bản; khoa học và công nghệ quốc gia; công nghệ chiến lược quốc gia; đổi mới sáng tạo quốc gia; chuyển đổi số quốc gia; và nâng cao tiềm lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Trong đó, phát triển công nghệ chiến lược quốc gia được xác định giữ vai trò đặc biệt quan trọng nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán công nghệ lớn, có ý nghĩa chiến lược đối với năng lực tự chủ công nghệ của đất nước.

Song song với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng mô hình quản trị thống nhất trên nền tảng số thông qua Nền tảng quản lý khoa học và công nghệ quốc gia, kết nối dữ liệu về nhiệm vụ nghiên cứu, quỹ hỗ trợ, nguồn vốn, đội ngũ nhà khoa học, kết quả nghiên cứu và hoạt động chuyển giao công nghệ trên phạm vi cả nước.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh doanh nghiệp phải thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Theo Bộ trưởng Quân, doanh nghiệp Việt Nam muốn phát triển nhanh và bền vững cần đầu tư mạnh cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số; đồng thời mạnh dạn đầu tư cho tri thức, công nghệ và con người Việt Nam.

Nhà nước sẽ tiếp tục ưu tiên hỗ trợ các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, dữ liệu lớn, hạ tầng số, năng lượng mới và sản xuất thông minh. “Đây không chỉ là cơ hội phát triển kinh tế mà còn là vấn đề liên quan trực tiếp tới năng lực cạnh tranh và an ninh phát triển quốc gia trong dài hạn”, Bộ trưởng Quân chia sẻ.

Bên cạnh doanh nghiệp, các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ trí thức khoa học tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong phát triển tri thức và nguồn nhân lực chất lượng cao. Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng cần xây dựng môi trường học thuật trung thực, khai phóng, sáng tạo và hội nhập quốc tế mạnh mẽ hơn; đồng thời gắn nghiên cứu với nhu cầu của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Bộ trưởng Quân cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ trong hành trình nâng tầm vị thế công nghệ quốc gia. Theo Bộ trưởng, cần để thế hệ trẻ thấy rằng theo đuổi khoa học là một con đường có ý nghĩa, người làm khoa học có cơ hội phát triển và được ghi nhận xứng đáng.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân kêu gọi cộng đồng khoa học, doanh nghiệp, các trường đại học, viện nghiên cứu cùng chung tay xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, cởi mở và hiệu quả; qua đó chuyển hóa mạnh mẽ tri thức thành năng lực cạnh tranh quốc gia và đưa khoa học, công nghệ trở thành động lực chủ yếu cho tăng trưởng của Việt Nam trong thế kỷ XXI.

Theo danviet.vn

https://danviet.vn/bo-truong-vu-hai-quan-muon-vuot-bay-thu-nhap-trung-binh-phai-phat-trien-manh-cong-nghe-d1427499.html