Ra đời trong giai đoạn căng thẳng nhất của Chiến tranh Lạnh, B-1B Lancer được thiết kế để xuyên thủng hệ thống phòng không Liên Xô bằng tốc độ cao và khả năng bay bám địa hình ở độ cao thấp. Thiết kế cánh cụp cánh xòe giúp máy bay vừa có thể hành trình đường dài, vừa duy trì khả năng cơ động khi thực hiện nhiệm vụ tấn công.

Tuy nhiên, chính kiểu bay ở độ cao cực thấp đã khiến khung thân B-1B phải chịu áp lực cơ học rất lớn, làm giảm tuổi thọ kết cấu. Khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, những hạn chế kỹ thuật này dần bộc lộ, buộc Không quân Mỹ chuyển B-1B từ vai trò răn đe hạt nhân sang máy bay ném bom chiến thuật.

B-1B Lancer: Oanh tạc cơ siêu âm mang hỏa lực vượt cả B-52. Ảnh Topwar

Trong các chiến dịch tại Iraq và Afghanistan, B-1B trở thành một "pháo đài bay", mang theo lượng bom đạn khổng lồ để hỗ trợ hỏa lực mặt đất. Tuy nhiên, cường độ hoạt động cao cùng tải trọng lớn liên tục đã khiến nhiều máy bay xuống cấp nhanh hơn dự kiến.

Đến năm 2019, hàng loạt B-1B phải dừng hoạt động do sự cố ghế phóng và các vết nứt trên thân máy bay. Dây chuyền sản xuất đã đóng cửa khiến Không quân Mỹ phải áp dụng phương thức "ăn thịt đồng loại", tháo linh kiện từ những chiếc không còn hoạt động để duy trì các máy bay còn lại.

Từ năm 2021, quy mô phi đội B-1B được cắt giảm từ 62 xuống còn 45 chiếc, số còn lại được đưa tới căn cứ Davis-Monthan ở bang Arizona, nơi thường được gọi là "nghĩa địa máy bay" của Mỹ.

Tuy nhiên, việc chuyển tới Davis-Monthan không đồng nghĩa với chấm hết. Một số B-1B được bảo quản theo tiêu chuẩn đặc biệt Type 2000, trong đó toàn bộ hệ thống động cơ, thủy lực và cơ cấu cánh cụp cánh xòe vẫn được bảo dưỡng định kỳ. Giới phân tích đánh giá đây giống như một trạng thái "ngủ đông chiến thuật", cho phép máy bay có thể nhanh chóng quay trở lại hoạt động khi cần.

Nga nâng tác chiến điện tử lên cấp độ mới, UAV Ukraine trở thành hiểm họa với NATO

Chiến lược này đã phát huy hiệu quả khi một chiếc B-1B bị hư hỏng nặng được thay thế bằng một máy bay lấy từ kho niêm cất. Đến năm 2026, một chiếc B-1B khác sau quá trình đại tu với hơn 500 bộ phận được thay mới đã chính thức trở lại biên chế và đảm nhận vai trò chỉ huy phi đội.

Theo nhiều chuyên gia quân sự, nguyên nhân quan trọng nhất khiến B-1B chưa thể nghỉ hưu là chương trình phát triển máy bay ném bom tàng hình B-21 Raider đang cần thêm thời gian để hoàn thiện. Trong khi B-21 chưa thể sản xuất hàng loạt, các dòng máy bay ném bom hiện có như B-1B, B-2 và B-52H vẫn phải tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ.

Lầu Năm Góc vì vậy đã phê duyệt khoản ngân sách hàng trăm triệu USD để duy trì và khôi phục các phi đội B-1B trong giai đoạn tới.

Ngoài yếu tố thiếu hụt máy bay thay thế, B-1B còn sở hữu năng lực mà Không quân Mỹ vẫn rất cần: khả năng mang theo lượng vũ khí cực lớn. Với tải trọng lên tới hàng chục tấn, B-1B có thể triển khai số lượng lớn tên lửa hành trình tầm xa như AGM-158 JASSM hay biến thể chống hạm LRASM từ ngoài tầm đánh chặn của đối phương.

Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại ngày càng phụ thuộc vào các loại vũ khí tấn công tầm xa, B-1B dù mang nhiều dấu ấn của Chiến tranh Lạnh vẫn tiếp tục giữ vai trò quan trọng.

Việc Mỹ hồi sinh những chiếc máy bay từng nằm trong "nghĩa địa" cho thấy quá trình chuyển giao sang thế hệ oanh tạc cơ mới không hề dễ dàng và B-1B vẫn còn giá trị trên chiến trường trong nhiều năm tới.

Theo danviet.vn

https://danviet.vn/my-danh-thuc-quai-vat-bay-b-1b-lancer-mang-theo-gan-60-tan-hoa-luc-d1432686.html