Từ các trung tâm dữ liệu, chip AI đến điện năng và trái phiếu, cuộc đua trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một làn sóng đầu tư chưa từng có. Những gã khổng lồ công nghệ không chỉ dùng tiền mặt mà ngày càng phải vay nợ, phát hành trái phiếu và tìm đến các quỹ đầu tư để tài trợ cho tham vọng AI. Dòng tiền khổng lồ này đang đẩy chứng khoán công nghệ lên cao, làm thay đổi thị trường tín dụng và thậm chí đặt ra câu hỏi liệu AI có đang hút quá nhiều nguồn lực khỏi phần còn lại của nền kinh tế.

Ảnh minh họa: Financial Times

Big Tech đang “đốt” tiền cho AI như thế nào?

Cuộc đua AI đang bước sang một giai đoạn mới: không còn chỉ là cuộc chiến về mô hình và phần mềm mà đã trở thành cuộc đua xây dựng hạ tầng vật lý với quy mô hàng nghìn tỷ USD.

Theo tờ Financial Times, 4 tập đoàn Google, Amazon, Microsoft và Meta đã chi tổng cộng hơn 1.100 tỷ USD cho đầu tư vốn kể từ khi cơn sốt AI bắt đầu vào đầu năm 2023. Phần lớn số tiền được đổ vào trung tâm dữ liệu, chip, hệ thống máy tính và nguồn năng lượng phục vụ AI. Riêng năm 2026, khoản đầu tư này được dự báo lên tới khoảng 745 tỷ USD.

Quy mô còn có thể lớn hơn nhiều trong những năm tới. Một phân tích khác của Financial Times cho rằng, các tập đoàn công nghệ có thể đầu tư gần 7.000 tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu đến năm 2030. Để đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ này, ngay cả những công ty có lượng tiền mặt lớn cũng đang phải tìm đến thị trường nợ, các quỹ đầu tư tư nhân và các nguồn vốn khác.

Điều đáng chú ý là Big Tech đang bắt đầu vay tiền để chạy đua AI.

Theo hãng tin Reuters, Amazon, Alphabet, Meta, Oracle và Microsoft đã phát hành khoảng 194 tỷ USD trái phiếu chỉ tính đến ngày 7/7/2026, tăng 79% so với cùng kỳ năm trước. Goldman Sachs dự báo lượng trái phiếu do nhóm “hyperscaler" - những "gã khổng lồ" hậu thuẫn cho toàn bộ hệ sinh thái điện toán đám mây hiện nay phát hành có thể lên tới 250 tỷ USD trong cả năm 2026 và 400 tỷ USD vào năm 2027. Goldman Sachs ước tính gần 500 tỷ USD nợ liên quan đến AI đã được phát hành trong năm 2026, cho thấy thị trường tín dụng đang trở thành một nguồn vốn quan trọng cho cuộc đua AI.

Nói cách khác, cuộc đua AI đang chuyển từ câu chuyện “Big Tech dùng tiền để đầu tư” sang “Big Tech huy động tiền của cả hệ thống tài chính để đầu tư”.

Sự hút vốn âm thầm của AI đang biến đổi nền kinh tế, thị trường tài chính ra sao?

Dòng tiền khổng lồ đổ vào AI tất nhiên tạo ra những người hưởng lợi. Các công ty sản xuất chip, thiết bị trung tâm dữ liệu, cung cấp điện, xây dựng hạ tầng và nhiều ngành công nghiệp liên quan đều đang chứng kiến nhu cầu tăng mạnh.

Trên thị trường chứng khoán, quy mô tăng giá của nhóm doanh nghiệp liên quan đến AI đã trở nên đặc biệt đáng chú ý.

Logo Google. Ảnh Reuters.

Theo Goldman Sachs, các công ty liên quan đến AI đã tăng khoảng 27.000 tỷ USD vốn hóa thị trường kể từ cuối năm 2022. Con số này đã tăng mạnh từ khoảng 19.000 tỷ USD chỉ 7 tháng trước đó. Tuy nhiên, Goldman cũng cảnh báo rằng để biện minh cho mức định giá hiện tại, nhà đầu tư phải đặt cược vào những kịch bản rất lạc quan về doanh thu, tốc độ phổ cập AI và khả năng doanh nghiệp thu được lợi nhuận từ công nghệ này.

Nhưng tác động của AI không dừng ở thị trường cổ phiếu.

Khi Big Tech phát hành ngày càng nhiều trái phiếu, nguồn cung nợ khổng lồ bắt đầu gây sức ép lên thị trường tín dụng. Hãng tin Reuters cho biết nhà đầu tư đang đòi hỏi lợi suất cao hơn đối với trái phiếu công nghệ, trong khi mức độ đăng ký mua tại các đợt phát hành mới cũng giảm. Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường không còn hấp thụ nguồn cung nợ AI một cách dễ dàng như trước.

Và đây là lúc xuất hiện một câu hỏi lớn hơn: AI có đang hút vốn khỏi những khu vực khác của nền kinh tế?

Financial Times gọi hiện tượng này là “The slow sucking sound of AI” - có thể hiểu là “Sự hút vốn âm thầm của AI”. Theo phân tích của FT, các công ty AI hiện đang hấp thụ gần 2/3 vốn đầu tư mạo hiểm tại Mỹ và khoảng 1/4 lượng trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư được phát hành. Điều này làm dấy lên lo ngại AI đang thu hút vốn, năng lượng và nguyên vật liệu mà lẽ ra có thể được sử dụng cho những lĩnh vực khác.

Tuy nhiên, đây chưa chắc là câu chuyện hoàn toàn tiêu cực. Chính khoản đầu tư AI khổng lồ cũng đang kéo theo đầu tư vào điện, xây dựng, mạng lưới truyền tải, thiết bị công nghiệp và nhiều ngành truyền thống. Goldman Sachs nhận định các nhà cung cấp trung tâm dữ liệu và năng lượng đang trở thành những bên hưởng lợi quan trọng từ làn sóng này.

Vì vậy, vấn đề không đơn giản là AI “cướp” tiền của nền kinh tế, mà là liệu nguồn vốn khổng lồ đó có tạo ra đủ năng suất và lợi nhuận để bù đắp chi phí hay không.

AI không sinh lời như kỳ vọng: Từ Big Tech đến ngân hàng, ai sẽ phải trả giá?

AI có thể tạo ra một cuộc cách mạng năng suất nếu doanh nghiệp thực sự sử dụng nó để giảm chi phí, tăng doanh thu và tạo ra những sản phẩm mới. Nhưng nếu hàng nghìn tỷ USD được đầu tư vào trung tâm dữ liệu, chip và năng lượng mà doanh thu AI không tăng tương ứng, toàn bộ phép tính kinh tế sẽ bắt đầu thay đổi.

Goldman Sachs đã chỉ ra một nghịch lý: người tiêu dùng sử dụng AI rất nhanh, nhưng phần lớn vẫn sử dụng các phiên bản miễn phí. Trong khi đó, ngoài các công ty bán chip, nhiều doanh nghiệp khác trong hệ sinh thái AI vẫn chưa kiếm được tiền đáng kể từ công nghệ này. Goldman cảnh báo tình trạng đó không thể kéo dài mãi.

Nếu AI không tạo ra lợi nhuận như kỳ vọng, cú sốc đầu tiên có thể xuất hiện trên thị trường chứng khoán. Khi nhà đầu tư nhận ra doanh thu và lợi nhuận tương lai không đủ để biện minh cho mức định giá hiện tại, cổ phiếu công nghệ có thể chịu áp lực mạnh.

Sau đó là thị trường trái phiếu. Những khoản nợ được phát hành để xây dựng hạ tầng AI vẫn phải được trả, bất kể các trung tâm dữ liệu có tạo ra đủ doanh thu hay không. Khi đó, các công ty có đòn bẩy cao hơn sẽ chịu áp lực lớn hơn, còn nhà đầu tư trái phiếu có thể phải đối mặt với rủi ro tín dụng.

Đáng lo hơn, Financial Times cảnh báo một số trung tâm dữ liệu được xây dựng bằng đòn bẩy lớn có thể trở thành “tài sản mắc kẹt” nếu nhu cầu tính toán giảm hoặc công nghệ AI tiến hóa quá nhanh khiến cơ sở hạ tầng hiện tại lỗi thời. Một kịch bản dư thừa công suất sau năm 2029 cũng đang được các nhà đầu tư tính đến.

Cuối cùng, cú sốc có thể lan sang các ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm và cả những địa phương đã bỏ tiền xây dựng hạ tầng phục vụ AI.

Tuy nhiên, điều đó chưa có nghĩa bong bóng AI chắc chắn sẽ vỡ. Goldman Sachs lưu ý khác với bong bóng dot-com cuối những năm 1990, lợi nhuận doanh nghiệp Big Tech hiện vẫn ở mức cao và bảng cân đối của các tập đoàn công nghệ nhìn chung còn vững.

Vấn đề nằm ở quy mô của canh bạc. Khi Big Tech chi hàng trăm tỷ USD mỗi năm và cả hệ thống tài chính bắt đầu cung cấp vốn cho cuộc đua, AI không còn chỉ là câu chuyện của Thung lũng Silicon. Nó đã trở thành một biến số quan trọng đối với chứng khoán, trái phiếu, đầu tư doanh nghiệp và tăng trưởng kinh tế.

Và vì thế, câu hỏi lớn nhất không phải là AI có thay đổi thế giới hay không, mà là: những lợi ích kinh tế mà AI tạo ra có đủ lớn và đến đủ nhanh để trả cho hàng nghìn tỷ USD đang được đổ vào cuộc chơi này hay không?

Nếu câu trả lời là có, đây có thể là một trong những chu kỳ đầu tư lớn nhất lịch sử. Nhưng nếu câu trả lời là không, hóa đơn của cuộc đua AI sẽ không chỉ nằm trên bàn của Big Tech mà có thể được chia cho cả thị trường tài chính và nền kinh tế.

Theo danviet.vn

https://danviet.vn/ai-ngon-hang-nghin-ty-usd-big-tech-dang-keo-ca-nen-kinh-te-vao-mot-canh-bac-khong-lo-d1454771.html