Đó là góc nhìn của Giáo sư Nguyễn Quốc Sỹ - Chủ tịch Viện Công nghệ VinIT, Giám đốc Trung tâm đổi mới sáng tạo Nga-Việt khi bàn về chủ đề: "Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước".

Nghị quyết 57 đặt mục tiêu đến năm 2030, tiềm lực và trình độ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đạt mức tiên tiến ở nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, có thu nhập cao, với nền công nghiệp phát triển hiện đại.

Để thể chế hóa Nghị quyết 57, Quốc hội khóa XV đã ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 ngày 19/02/2025 thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 ngày 27/6/2025; và Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 ngày 14/6/2025. Đây là bộ ba văn bản pháp lý cốt lõi tạo cơ sở cho việc đột phá thể chế trong giai đoạn 2025 – 2030.

Trong đó, Luật số 71/2025/QH15 (Luật Công nghiệp công nghệ số) tạo khung pháp lý cho công nghiệp công nghệ số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và các ngành công nghiệp số khác.

Năng lượng - nền tảng để Việt Nam bứt phá về khoa học công nghệ

Robot AI và ki-ốt thông minh sẽ được đặt tại các trung tâm phục vụ hành chính công phường, xã ở TP.HCM. Ảnh: Hồng Phúc

Trong bối cảnh kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghiệp công nghệ cao trở thành động lực tăng trưởng chính, KHCN và năng lượng phải được phát triển song hành như hai trụ cột không thể tách rời.

Theo Giáo sư Quốc Sỹ, không có an ninh năng lượng sẽ không thể bảo đảm an ninh công nghệ, bởi các trung tâm dữ liệu AI, nhà máy bán dẫn, mạng 5G/6G hay hạ tầng điện toán đám mây đều phụ thuộc vào nguồn điện ổn định, công suất lớn và ngày càng xanh.

Theo các phân tích của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu điện của AI đang tăng với tốc độ rất cao. Dù hiện chỉ chiếm dưới 1% số lượng trung tâm dữ liệu toàn cầu, các trung tâm dữ liệu chuyên AI đã tiêu thụ khoảng 20-25% tổng lượng điện dành cho lĩnh vực này.

Nguyên nhân là mật độ điện của máy chủ AI lớn hơn nhiều lần so với máy chủ truyền thống. Một tủ máy chủ thông thường tiêu thụ khoảng 20-30 kW, trong khi hệ thống AI sử dụng các GPU thế hệ mới có thể tiêu thụ tới 100-200 kW, cao gấp 5-7 lần.

Không chỉ tiêu thụ nhiều điện, các trung tâm dữ liệu AI và nhà máy bán dẫn còn đòi hỏi nguồn điện có độ ổn định gần như tuyệt đối. Tiêu chuẩn quốc tế yêu cầu mức độ sẵn sàng đạt 99,999%, tương đương tổng thời gian mất điện không quá khoảng 5 phút mỗi năm. Điều này đồng nghĩa hệ thống phải có nguồn điện nền ổn định cùng hạ tầng truyền tải đủ mạnh.

Trong khi đó, các dự án năng lượng quy mô lớn thường có thời gian chuẩn bị và xây dựng kéo dài. Một nhà máy điện hạt nhân cần khoảng 8-10 năm, điện gió ngoài khơi mất 5-7 năm, còn các tuyến truyền tải 500 kV cũng cần từ 4-6 năm để hoàn thành. Nếu quy hoạch năng lượng không được triển khai song song với các dự án công nghệ cao, nguy cơ thiếu điện sẽ trở thành rào cản lớn đối với phát triển AI, bán dẫn và công nghiệp số.

Để đáp ứng nhu cầu này, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 768/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Mục tiêu đặt ra là bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đưa sản lượng điện thương phẩm năm 2030 đạt khoảng 500-558 tỷ kWh và tăng lên trên 1.200 tỷ kWh vào năm 2050. Tổng công suất nguồn điện cũng được nâng lên khoảng 183.000-236.000 MW vào năm 2030 và gần 840.000 MW vào năm 2050.

Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII. Ảnh Báo Chính phủ

Quy hoạch mới hướng tới cơ cấu nguồn điện đa dạng, giảm phát thải, với năng lượng tái tạo giữ vai trò chủ đạo. Đến năm 2050, điện mặt trời dự kiến chiếm khoảng 35-38%, điện gió ngoài khơi 15-17%, điện gió trên bờ khoảng 11%, trong khi hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) sẽ trở thành cấu phần quan trọng của lưới điện hiện đại. Tổng vốn đầu tư cho ngành điện giai đoạn 2026-2030 ước tính khoảng 136 tỷ USD.

Trong cơ cấu này, điện hạt nhân và điện khí LNG tiếp tục giữ vai trò nguồn điện nền, bảo đảm vận hành ổn định cho các khu công nghệ cao và trung tâm dữ liệu. Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được kỳ vọng bổ sung từ 4.000-6.400 MW trong giai đoạn 2030-2035, trong khi các nhà máy LNG sẽ đóng vai trò nguồn điện linh hoạt, bù đắp khi điện gió và điện mặt trời biến động.

Giáo sư Quốc Sỹ cho rằng để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghệ cao của khu vực, chiến lược năng lượng và chiến lược KHCN cần được "khớp nối" chặt chẽ.

Theo đó, các trung tâm dữ liệu AI, nhà máy bán dẫn và khu công nghệ cao mới cần được quy hoạch đồng thời với nguồn điện nền và hệ thống truyền tải. Bên cạnh đó, danh mục công nghệ chiến lược cần ưu tiên các công nghệ phục vụ ngành năng lượng như pin lưu trữ, vật liệu chịu nhiệt, lưới điện thông minh hay công nghệ truyền tải điện một chiều siêu cao áp (HVDC).

Một yêu cầu quan trọng khác là phát triển nguồn nhân lực liên ngành, kết hợp kỹ sư năng lượng với kỹ sư công nghệ thông tin để đáp ứng nhu cầu vận hành các trung tâm dữ liệu và nhà máy bán dẫn. Đồng thời, các cơ chế tài chính ưu đãi cũng cần mở rộng cho các dự án tích hợp giữa năng lượng và KHCN.

Trong kỷ nguyên AI, khi mỗi mô hình ngôn ngữ lớn hay mỗi nhà máy bán dẫn đều là những "siêu cỗ máy tiêu thụ điện", phát triển năng lượng không còn là lĩnh vực đi sau mà phải trở thành nền tảng của chiến lược công nghệ quốc gia.

Giáo sư Quốc Sỹ nhấn mạnh rằng chỉ khi hạ tầng điện được chuẩn bị trước một bước, Việt Nam mới có thể hiện thực hóa tham vọng trở thành trung tâm công nghệ cao của khu vực.

Theo danviet.vn

https://danviet.vn/vi-sao-nang-luong-la-ha-tang-cua-ha-tang-cho-khat-vong-cong-nghe-viet-nam-d1440642.html