Một hướng phát triển công nghiệp mới đang được mở ra tại Quảng Trị từ chính nguồn tài nguyên địa phương đang sở hữu: công nghiệp vật liệu bán dẫn.

Từ “cát trắng” đến vật liệu bán dẫn giá trị cao

Ngày 7/8, nhà máy sản xuất vật liệu thạch anh siêu tinh khiết Vietnam Wafer giai đoạn 1 thuộc Dự án Khu liên hợp sản xuất vật liệu bán dẫn Vietnam Wafer được khởi công tại Khu công nghiệp Quán Ngang, xã Gio Linh. Đây là sự kiện thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận, bởi Quảng Trị - mảnh đất lâu nay được định vị là nghèo khó đang bước vào “cuộc đua” vật liệu bán dẫn, ngành công nghiệp tỷ đô.

Nhà máy sản xuất vật liệu thạch anh siêu tinh khiết Vietnam Wafer giai đoạn 1 được khởi công là tín hiệu rõ nét cho việc tỉnh Quảng Trị bước vào "cuộc đua" vật liệu bán dẫn - ngành công nghiệp công nghệ cao. Ảnh: T.N

Dự án có tổng vốn đầu tư ban đầu hơn 96 tỷ đồng, diện tích khoảng 9.500m², công suất thiết kế 1.500 tấn sản phẩm/năm.

Nhà máy sản xuất cát thạch anh siêu tinh khiết phục vụ các lĩnh vực bán dẫn, quang học và quang điện, dự kiến hoàn thành, đưa vào hoạt động trong quý III/2026.

Điểm đáng chú ý là dự án không chỉ dừng ở việc sản xuất thạch anh siêu tinh khiết. Nhà đầu tư dự kiến từng bước nghiên cứu, mở rộng sang các công đoạn chế biến sâu và những sản phẩm vật liệu liên quan như nồi nung thạch anh, silicon, thỏi silicon và đĩa silicon wafer.

Nếu triển khai đúng định hướng, chuỗi sản xuất có thể hình thành từ nguyên liệu thô đến những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Quảng Trị có lợi thế đáng chú ý ngay từ khâu nguyên liệu. Theo thông tin từ tỉnh, khu vực phía Nam Quảng Trị có 5 điểm mỏ, gồm 2 mỏ cát trắng và 3 mỏ cát thạch anh, tổng diện tích hơn 1.075ha, trữ lượng khoảng 56,4 triệu tấn. Trong đó, 4 mỏ đã được cấp phép khai thác với sản lượng khoảng 4,6 triệu tấn.

Không chỉ có trữ lượng, cát tại Quảng Trị được đánh giá có hàm lượng silic cao, phù hợp để chế biến thành thạch anh siêu tinh khiết (HPQ). Đây là nguyên liệu được sử dụng trong sản xuất wafer bán dẫn, pin năng lượng mặt trời, cáp quang và các thiết bị quang học.

Tỉnh Quảng Trị có trữ lượng cát trắng, cát thạch anh rất lớn, tổng diện tích hơn 1.075ha. Tuy nhiên hiện nay, việc khai thác tài nguyên quý giá này chỉ ở mức hạn chế, chưa chế biến sâu, chưa làm ra sản phẩm giá trị cao. Ảnh: Ngọc Vũ.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cho biết nhà đầu tư lựa chọn Quảng Trị dựa trên nguồn nguyên liệu, hạ tầng khu công nghiệp, khả năng kết nối giao thông - logistics và định hướng thu hút các dự án công nghiệp chế biến, công nghệ cao của địa phương.

Theo ông Tiến, khi dự án đi vào hoạt động, ngoài tạo việc làm cho lao động kỹ thuật, nhà máy còn hình thành nhu cầu đối với logistics, cơ khí, hóa chất, thiết bị và các ngành công nghiệp hỗ trợ.

Đáng chú ý, ngay sau khi khởi động dự án giai đoạn 1, tỉnh tiếp tục làm việc với nhà đầu tư về dự án nhà máy sản xuất nồi, chén nung thạch anh siêu tinh khiết. Điều này cho thấy hướng đi đang dần hình thành, từ cát thạch anh đến thạch anh siêu tinh khiết, sau đó tiến tới silicon, wafer và các vật liệu phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn.

Cảng biển, sân bay tạo “bệ phóng” cho công nghiệp công nghệ cao

Theo các chuyên gia, tài nguyên là lợi thế quan trọng nhưng chưa đủ để hình thành ngành công nghiệp công nghệ cao. Quảng Trị cần đồng thời có hạ tầng, logistics, năng lượng, nhân lực và khả năng kết nối với thị trường.

Việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đang mở ra không gian phát triển mới, trong đó tỉnh định hướng khai thác tốt hơn lợi thế về vị trí địa kinh tế, hạ tầng giao thông, logistics, công nghiệp và kết nối khu vực.

Trong đó, Khu bến cảng Mỹ Thủy và Cảng hàng không Quảng Trị được kỳ vọng trở thành những mắt xích quan trọng đối với các ngành công nghiệp có chuỗi cung ứng quốc tế.

Khu bến cảng Mỹ Thủy được quy hoạch khoảng 685ha, tổng mức đầu tư khoảng 15.000 tỷ đồng, gồm 10 bến, có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải đến 100.000 DWT. Khi hoàn thiện, toàn khu bến dự kiến có công suất khoảng 30 triệu tấn/năm, trở thành đầu mối logistics kết nối Quảng Trị với các tuyến hàng hải quốc tế và Hành lang kinh tế Đông - Tây.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến, cho biết phát triển các dự án vật liệu bán dẫn phù hợp với Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ảnh: T.N

Cùng với đó, Cảng hàng không Quảng Trị đang được tỉnh tập trung triển khai, cùng hệ thống hạ tầng thiết yếu về điện, nước và giao thông kết nối.

Đối với ngành vật liệu bán dẫn, hệ thống hạ tầng đồng bộ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một nhà máy công nghệ cao không đứng độc lập mà phía sau là cả chuỗi cung ứng gồm nguyên liệu, máy móc, thiết bị, hóa chất, năng lượng, logistics, cơ khí chính xác, dịch vụ kỹ thuật và nhân lực chất lượng cao.

Khi doanh nghiệp bán dẫn đầu tư, các doanh nghiệp vệ tinh có thể đi theo. Từ đó, nhu cầu về logistics, kho bãi, cơ khí, điện tử, hóa chất và dịch vụ kỹ thuật cũng tăng lên, tạo hiệu ứng lan tỏa cho nền kinh tế địa phương.

Thị trường bán dẫn toàn cầu đang phát triển nhanh. Ngày 6/2/2026, Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn SIA của Mỹ công bố, doanh thu bán dẫn toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 791,7 tỷ USD và dự báo năm 2026 có thể đạt khoảng 1.500 tỷ USD. Riêng thị trường vật liệu bán dẫn toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 73,2 tỷ USD. Những con số này cho thấy vật liệu bán dẫn là một ngành công nghiệp có quy mô rất lớn.

Khu bến cảng Mỹ Thủy giai đoạn 1 đã đi vào hoạt động, đón tàu cập cảng. Đây là dấu mốc quan trọng trong việc hình thành chuỗi cung ứng quốc tế. Ảnh: Lê Tiến.

Với Quảng Trị, thay vì ngay lập tức cạnh tranh ở những công đoạn phức tạp như thiết kế hay sản xuất chip tiên tiến, việc phát triển vật liệu đầu vào dựa trên lợi thế tài nguyên có thể là hướng đi thực tế hơn.

Ông Lê Đức Tiến – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho biết, phát triển các dự án vật liệu bán dẫn phù hợp với Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, lấy doanh nghiệp làm trung tâm; đồng thời góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghệ cao, gia tăng giá trị sản xuất công nghiệp.

Tuy nhiên, để biến lợi thế thành một ngành công nghiệp thực sự, Quảng Trị còn nhiều việc phải làm như hoàn thiện hạ tầng khu công nghiệp, bảo đảm nguồn điện, nước và logistics; xây dựng nguồn nhân lực kỹ thuật cao; nâng cao năng lực nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và có cơ chế đủ hấp dẫn để thu hút các tập đoàn công nghệ lớn.

Cảng hàng không Quảng Trị hiện nay đang gấp rút thi công những hạng mục cuối cùng, dự kiến chuyến bay đầu tiên vào quý IV năm 2026. Ảnh: Phùng Chiến cung cấp.

Quan trọng hơn, thay vì chỉ thu hút một vài dự án riêng lẻ, Quảng Trị hướng tới xây dựng cả hệ sinh thái vật liệu công nghệ cao. Nếu làm được điều đó, Vietnam Wafer có thể trở thành “hạt giống” đầu tiên của ngành vật liệu bán dẫn Quảng Trị.

Từ cát thạch anh, địa phương có thể hình thành thạch anh siêu tinh khiết, tiếp tục mở rộng sang silicon, thỏi silicon, wafer và các sản phẩm công nghệ cao khác. Khi chuỗi sản xuất phát triển, các ngành cơ khí, hóa chất, thiết bị, logistics và công nghiệp hỗ trợ cũng có cơ hội hình thành theo.

Đây có thể là hướng đi giúp Quảng Trị chuyển từ khai thác tài nguyên sang làm chủ giá trị của tài nguyên, biến “cát trắng” từ nguồn nguyên liệu thô thành đầu vào cho những sản phẩm tham gia chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.

Theo danviet.vn

https://danviet.vn/tao-dot-pha-voi-nganh-vat-lieu-ban-dan-quang-tri-muon-bien-cat-trang-thanh-cong-nghiep-ty-do-d1450273.html